Binnen 30 dagen een AI-gewoonte

Open ChatGPT, Gemini, Claude of Copilot, in de app of in je browser. Alle vier hebben een gratis versie. Je ziet een leeg tekstvak, en wat je daarin typt heet een prompt: de vraag of opdracht die je aan de AI geeft. Neem deze over en vul het stukje tussen de haken in.

Ik gebruik je voor het eerst. Ik ben [wie je bent, bijvoorbeeld: officemanager met twee kinderen / met pensioen en vrijwilliger in de bibliotheek / scholier in 4 havo]. Noem vijf kleine dingen uit mijn gewone week waarbij je me kunt helpen. Houd het kort en concreet.

Lees het lijstje rustig door. Staat er iets tussen waarvan je denkt: dat wil ik weleens proberen? De kans is groot dat het de komende weken voorbijkomt.

Welke klus stel je elke week weer uit, terwijl hij eigenlijk best klein is?

Pak een briefje of de notitie-app op je telefoon en schrijf er een paar op. Denk aan dat mailtje aan school of de gemeente, de notulen van het overleg, een verjaardagskaartje, of dat formulier waar je al weken omheen draait. Je hoeft er vandaag nog niks mee, ook AI hoef je er niet bij te pakken.

Bewaar het lijstje wel goed. Op dag 22 heb je het weer nodig.

Het eerste antwoord van een AI is zelden precies wat je zocht. Dat geeft niks, want je kunt terugpraten, net als met iemand die tegenover je aan tafel zit.

Stel een vraag over iets wat je deze week echt bezighoudt. Welke plant het goed doet in de schaduw bijvoorbeeld, of wat je je schoonmoeder geeft voor haar zeventigste. Reageer daarna minstens twee keer op het antwoord, zonder een nieuw gesprek te beginnen. Zeg wat je niet bevalt, of vraag door op dat ene puntje dat je interessant vond.

Merk je hoe het antwoord met je meebeweegt? Dat kan een zoekmachine je niet nadoen.

Er is vast een woord dat je steeds voorbij ziet komen in het nieuws of op je werk, en dat je stiekem niet helemaal snapt. Bij de een is dat "cloud", bij de ander "hypotheekrenteaftrek".

Leg [het woord of begrip] uit alsof ik twaalf ben. Gebruik geen moeilijke woorden, en geef daarna één voorbeeld uit het gewone leven.

Snap je het nu? Typ dan "En nu alsof ik vijftien ben" en kijk hoeveel dieper het gaat. Niemand kijkt mee, dus niemand hoeft te weten dat je het niet wist.

Heb je vandaag geen zin om te typen? Hoeft ook niet. Zoek het microfoontje in je AI-app, of gebruik de microfoon op het toetsenbord van je telefoon of tablet, en spreek je vraag uit.

Waar je het over hebt, kies je zelf. Vertel bijvoorbeeld wat je dit weekend van plan bent en vraag wat je kunt doen als het gaat regenen. Praat zoals je tegen een huisgenoot zou praten, met "eh" en halve zinnen erbij. Daar komt de AI meestal prima doorheen.

Werk je vooral op een tablet of telefoon, dan is dit misschien wel de fijnste manier om AI te gebruiken.

Ergens in je mail of WhatsApp staat een bericht dat je al een paar dagen moet beantwoorden. Dat is het bericht van vandaag.

Schrijf een korte mail aan [aan wie, bijvoorbeeld: de mentor van mijn dochter / een collega / de verhuurder]. Het gaat over [onderwerp]. Deze punten moeten erin: [punt 1], [punt 2], [punt 3]. Toon: vriendelijk en zakelijk. Maximaal 100 woorden.

Lees de mail en verander wat niet als jou klinkt. De AI levert het concept, het laatste woord is aan jou.

Kies een bericht dat je zelf hebt geschreven en nog moet versturen. Heb je dat niet, neem dan een recent bericht waar je achteraf over twijfelde. Plak het in je AI-tool.

Wat je wilt weten, formuleer je deze keer helemaal zelf. Klinkt het vriendelijk genoeg? Is het te lang? Staat er een zin in die verkeerd kan vallen? Bedenk wat jij het spannendst vindt aan dit bericht en vraag precies dat.

Je hoeft niet elk advies over te nemen. Soms is de uitkomst dat je bericht prima is zoals het is, en dat is ook fijn om te horen.

Afzeggen voor een verjaardag. De buurman vragen of de muziek wat zachter kan. Zulke berichtjes schrijf je in je hoofd tien keer opnieuw voor je er één verstuurt.

Help me een berichtje schrijven aan [persoon] waarin ik [wat je moet zeggen, bijvoorbeeld: afzeg voor zaterdag / nee zeg tegen een extra taak]. Ik wil eerlijk zijn zonder bot over te komen. Geef me twee versies: een korte en een wat warmere.

Kies de versie die het dichtst bij jou zit en maak hem af in je eigen woorden. Of verstuur hem helemaal niet, ook dat mag. Dat lastige eerste zinnetje staat er in elk geval.

Denk even terug aan de berichten die je deze week hebt geschreven. Waar zat voor jou de meeste moeite? In de eerste zin, in de juiste toon, of ergens anders?

Schrijf je antwoord in één zin op, onder het lijstje van dag 3. De volgende keer laat je AI alleen dát stuk doen. Loop je altijd vast op de eerste zin, laat dan drie openingszinnen voorstellen en schrijf de rest zelf. Het bericht blijft van jou, je krijgt alleen een duwtje op het punt waar je normaal stilvalt.

Zoek de langste tekst op die je deze week hebt laten liggen. Een nieuwsbrief van school, een verslag van een vergadering, het reglement van de sportclub. Plak hem in je AI-tool, met de namen eruit als het over anderen gaat.

Bedenk zelf in welke vorm je de samenvatting wilt en zeg dat erbij. Wil je alleen weten wat jij moet doen? Drie zinnen? Gewone taal, omdat de tekst vol ambtelijke zinnen staat?

Vaak is "wat moet ik doen, en wanneer" veel meer waard dan een nette samenvatting van alles.

Een uitje plannen kost normaal een hele avond klikken. Een dag met de kleinkinderen, een zaterdag met het gezin of een middag met vrienden in een stad waar je nog nooit was: schrijf zelf een vraag waarmee de AI er een plan voor maakt.

Vertel waar je vertrekt en met wie je gaat. Noem je budget, en zeg ook wat jullie juist niet leuk vinden, want dat vergeten de meeste mensen. Laat je dat soort dingen weg, dan krijg je een plan dat voor iedereen zou kunnen gelden.

Na gisteren weet je het al: openingstijden en prijzen check je daarna nog even op de website zelf.

Loop even naar de koelkast en kijk wat er nog ligt. Die halve courgette telt ook.

Ik heb nog dit in huis: [wat je hebt]. Bedenk drie avondmaaltijden voor deze week die binnen 30 minuten klaar zijn. [Eventueel: we eten geen vlees / er eet een kind van 9 mee / ik kook alleen voor mezelf.] Zet er een boodschappenlijstje onder met alleen wat ik nog moet halen.

Lijkt een gerecht je niks, zeg dan "vervang de tweede door iets met rijst". Opnieuw beginnen is niet nodig.

Waar twijfel je nu over? Een nieuwe telefoon, of de oude nog een jaar? Wel of niet die opleiding?

Beschrijf de keuze in een paar zinnen aan je AI-tool en vraag om de voor- en nadelen van beide kanten. Stel daarna nog één vraag: "Welke vraag zou ik mezelf nog moeten stellen?"

Laat de AI niet voor je kiezen. Hij kent je portemonnee niet, en je onderbuikgevoel ook niet. Wat hij wel kan, is alles een keer netjes op een rij zetten, en dat helpt vaak al.

Meestal stel jij de vragen. Soms werkt het beter andersom, zeker als je zelf nog niet precies weet wat je zoekt.

Ik wil [je doel, bijvoorbeeld: een verjaardagsfeest organiseren voor 20 mensen / mijn tuin winterklaar maken / een sollicitatiegesprek voorbereiden]. Stel me eerst een paar vragen voordat je advies geeft. Stel ze één voor één en wacht steeds op mijn antwoord.

Beantwoord de vragen kort en eerlijk. Het advies dat je aan het eind krijgt, gaat dan over jouw feest, jouw tuin of jouw gesprek.

Iemand die je overhoort, dat werkt al generaties lang. Je AI-tool kan het ook, en die wordt er nooit ongeduldig van.

Kies een onderwerp. Dat mag de stof voor een toets zijn, maar net zo goed de vogels die in je tuin komen of de Spaanse woordjes voor je vakantie. Vraag de AI om je er in een paar minuten iets over te leren en je daarna te overhoren, met één vraag tegelijk. Hoe je dat opschrijft, bedenk je zelf. Zeg er in elk geval bij hoeveel je er al van weet.

Stiekem is het niet: jij leert het, de AI stelt alleen de vragen.

Weet je nog, dat lijstje met uitstelklusjes? Leg het naast alles wat je de afgelopen drie weken hebt geprobeerd. Welke klus zou je nu met AI aanpakken?

Kies er één, het liefst een die elke week of elke maand terugkomt, want daar win je op den duur het meest mee. Zet er een sterretje bij. De komende dagen draait alles om die ene klus.

Staat er niks bruikbaars op? Neem dan de berichten of samenvattingen uit week 2. Die komen bij bijna iedereen elke week terug.

Voor de klus die je gisteren koos, schrijf je nu een prompt die je steeds opnieuw kunt gebruiken. Zie het als een invulformulier: de vaste delen blijven staan, alleen de inhoud verandert.

Je helpt me regelmatig met [de klus, bijvoorbeeld: de notulen van ons maandelijkse overleg / het weekmenu / een samenvatting van de nieuwsbrief van school]. Ik geef je steeds [wat je aanlevert, bijvoorbeeld: mijn aantekeningen in steekwoorden]. Jij maakt daar [wat je terug wilt] van, in de vorm van [een lijstje / een korte tekst / een tabel]. Houd de toon [toon]. Mis je informatie, vraag het dan eerst.

Vul hem in en bewaar hem in je notitie-app. Een AI onthoudt niet vanzelf wat je vorige week vroeg, dus je plakt hem steeds aan het begin van een nieuw gesprek. Op dag 25 gebruik je hem echt.

Nu wordt het echt. Open een nieuw gesprek, plak je prompt van dag 23 erin en gebruik hem op de klus van deze week. Met echte aantekeningen, een echt menu of een echte mail.

Lees het resultaat kritisch. Wat mist er? Wat moest je nog zelf aanpassen? Verander daarna één regel in je prompt, zodat het de volgende keer meteen beter gaat. Welke regel dat wordt, bepaal je zelf. Sla de nieuwe versie op over de oude heen.

Sommige klussen doe je vaak genoeg om er een vast rijtje voor te willen, maar te weinig om het uit je hoofd te kennen. Inpakken voor een weekendje weg is er zo een.

Maak een afvinklijst voor [een klus die terugkomt, bijvoorbeeld: inpakken voor een weekend weg / de maandafsluiting op mijn werk / de caravan klaarmaken voor het seizoen]. Zet de stappen in de volgorde waarin ik ze doe. Dit vergeet ik vaak: [wat jij weleens vergeet].

Print de lijst of zet hem in je notities. De volgende keer hoef je alleen nog af te vinken.

Na bijna vier weken weet je waar AI je mee helpt. Minstens zo nuttig is weten waar je hem niet voor wilt gebruiken.

Denk er even over na. Een condoleancekaart misschien, of het gedicht voor de verjaardag van je moeder. Of juist het huiswerk waarvan je weet dat je het zelf moet snappen voor de toets.

Schrijf één ding op dat je bewust zelf blijft doen, en waarom. Iedereen legt die grens ergens anders, en dat mag.

Een nieuwe gewoonte blijft beter hangen als je hem vastknoopt aan iets wat je toch al elke dag of week doet. De eerste koffie op maandagochtend bijvoorbeeld, of de busrit naar huis.

Kies zelf zo'n moment en zet er een terugkerende herinnering van vijf minuten voor in je agenda of telefoon. Geef hem een naam die precies zegt wat je dan doet, zoals "weekmenu maken met mijn prompt". Met alleen "AI" in je agenda weet je over twee weken niet meer wat je ermee bedoelde.

Laatste dag. Wat er van deze maand is blijven hangen, zet je op één briefje.

Ik heb een maand lang elke dag iets met AI geoefend. Dit werkte goed voor mij: [wat werkte]. Hier liep ik op vast: [wat lastig was]. Ik gebruik AI vooral voor [werk / thuis / school]. Maak een spiekbriefje van maximaal tien regels met de tips en prompts die ik het vaakst ga gebruiken.

Zet je vaste prompt van dag 23 eronder en print het, of maak er een foto van. Leg het ergens waar je het ziet, naast je laptop of op de koelkast.